Eric Sieverts |
|
"Interoperability" begint een beetje een modekreet te worden. Wel eentje waarover zelfs Engelse native speakers hun tong breken als ze het lekker snel willen uitspreken. Dat bleek op een congres eind juni bij de Koninklijke Bibliotheek, dat onder die titel was aangekondigd, maar in werkelijkheid geheel gewijd was aan het Europeana-project. Onder het motto "Connecting Cultural Heritage" moet daarin een portal gerealiseerd worden voor geïntegreerde toegang tot Europese digitaal erfgoed collecties.
Om al die collecties in één keer te kunnen doorzoeken en ook verdere uitwisseling mogelijk te maken, is interoperabiliteit van al die verschillende systemen natuurlijk een essentiële voorwaarde. Toch viel op die bijeenkomst niet veel inhoudelijks te leren over de nieuwste ontwikkelingen op dat terrein. Het ging vooral om de presentatie van een werkend prototype van het nieuwe zoeksysteem. Daarbij was ook tijd ingeruimd voor discussies, waarin wijzigingen aan het systeem konden worden voorgesteld en besproken, zelfs door deelnemers die verder niet bij het project betrokken waren.
Wat op het congres wel bleek, was dat interoperabiliteit in de praktijk nog een moeizaam proces is. In de serie "De Standaard" die eerder in dit blad is verschenen, kwamen verschillende veelbelovende technieken aan de orde, die bij interoperabiliteit een belangrijke rol zouden kunnen spelen: RDF (oktober 2006), SKOS (november 2006) en OWL (december 2006). Al die mooie technieken ten spijt, blijkt men in de praktijk toch nog te moeten terugvallen op het handmatig opzetten van concordanties, zelfs al op het niveau van voor beschrijvingen gebruikte velden.
Nu is dat bij dit project ook niet zo gek, omdat voor het eerst alle uithoeken van het cultureel erfgoed hierbij worden betrokken: musea, archieven, bibliotheken en audiovisuele collecties. Dat tussen zo uiteenlopende soorten organisaties nog nauwelijks gemeenschappelijke standaarden worden aangehouden voor het (digitaal) beschrijven van het zeer uiteenlopende materiaal, is natuurlijk niet zo verwonderlijk.
Wat wel opvalt is dat geautomatiseerde semantische technieken voorlopig nog tekort schieten om al tijdbesparing te kunnen realiseren bij het koppelen en integreren van zulk heterogeen materiaal. Ook toepassing van een algemene ontologie als Cidoc-CRM (http://cidoc.ics.forth.gr/) blijkt hiervoor geen panacee. Deze vanuit de museumwereld ontwikkelde ontologie, beoogt meer een methodologisch dan een technisch hulpmiddel te zijn. Het heet dan ook een "conceptual reference model". Hoewel algemeen van opzet, vindt het voorlopig nog alleen toepassing in gespecialiseerde omgevingen binnen beperkte onderwerpsdomeinen.
Ondanks mijn kritische woorden over nog tekort schietende technieken, is dit onderdeel van de European Digital Library natuurlijk wel degelijk een interessant en uiterst ambitieus project. Helaas mag ik u het URL van het prototype nog niet doorgeven, omdat het systeem nog niet robuust genoeg is om de zoekacties van al die geïnteresseerde IP-lezers al lekker snel te kunnen verwerken. Meer informatie en een voorgeprogrammeerde demo-tour op www.europeana.eu.