Eric Sieverts |
|
Ik denk dat Middelburg de Nederlandse stad is die het dichtst bij Engeland ligt. Wellicht heeft dat een rol gespeeld bij de Engelse Society of Indexers om vorige maand haar jaarlijkse congres niet in Engeland te houden, maar in Middelburg, hemelsbreed dichter bij Ramsgate dan bij Arnhem. De organisatie was overigens wel grotendeels in handen van Nederlandse indexers die lid van die vereniging zijn.
Indexers? Bij dat woord denk je als lezer van InformatieProfessional toch het eerst aan onderwerpsontsluiters zoals die bij bibliotheken werkzaam zijn. Al noemen we die meestal niet echt zo. De indexers waar het hier om ging, produceren dan ook heel andere producten dan verrijkte titelbeschrijvingen. Het zijn de professionele samenstellers van indexen die we achter in de betere non-fictie boeken aantreffen, de back-of-the-book-indexen.
Wellicht vraagt u zich af wat ik daarmee te maken had. Samen met twee collega's uit de eigen IP-kringen waren we daar drie van de sprekers. Dat had een paar bibliotheekcollega's trouwens op het verkeerde been gezet. Pas bij de eerste inleiding realiseerden ze zich op welk soort indexers dit congres gericht was. Natuurlijk zijn er wel inhoudelijke parallellen te bedenken tussen deze indexers en onderwerpsontsluiters. Beide moeten de inhoud van publicaties analyseren en bedenken met welke termen ze die toegankelijk maken. En dat op zo'n manier dat ze willekeurige gebruikers helpen zo effectief mogelijk bij de gewenste informatie terecht te komen. Alleen doen die indexers aan een extreme vorm van diepte-indexering. In hun indexen wordt een boek in feite op microniveau ontsloten.
Er was echter nog een andere parallel. Discussies van sommige aanwezige Engelsen - de wat oudere - veroorzaakten bij mij een sterk déjà-vu gevoel door de manier waarop men tegen de eigen beroepsbeoefening aankeek. Alleen liep die parallel niet erg synchroon in de tijd. De angst dat computers de professionaliteit van het vak onrecht aandoen en dat automatisering brodeloos zou maken, hebben we in de bibliotheekwereld toch wel al twintig jaar achter ons gelaten. Om nog maar niet te spreken over opgewonden discussies over al dan niet in bepaalde indextermen op te nemen punten, komma's en streepjes.
Dat het E-book deze indexers ook nieuwe kansen kan bieden tegenover de bedreiging van full-text doorzoekbaarheid van teksten, werd nog nauwelijks onderkend. Een door collega Evert Jagerman geëntameerde discussie dat digitale boeken nieuwe manieren van toegankelijkheid mogelijk maken, vond nog weinig weerklank. Toch kan een navigeerbare representatie van de inhoud en de kennis in een boek, via topic-map-achtige structuren, veel flexibeler en doorzichtiger toegang geven dan een ouderwetse boekindex. Maar misschien is dat juist wel te arbeidsintensief en is computerassistentie bij deze micro-ontsluiting essentieel om het te kunnen realiseren. Dat brengt die twee soorten indexers in de toekomst misschien dichter bij elkaar, nog dichter dan Middelburg en Engeland.